Калядны цуд: традыцыі і звычаі святкавання каляд у Беларусі

Калядны цуд традыцыі і звычаі святкавання каляд у Беларусі

Каляда – одно из самых ярких и весёлых событий года, настоящий праздник для всех жителей Беларуси. Это время, когда всегда встречают гостей с радостью и теплом. Но сколько мы знаем о происхождении и традициях этого праздника? И откуда же взялись такие забавные и колоритные обычаи, связанные с калядами? Всё это узнаем сейчас!

Калядные обычаи и традиции связаны с печально известным культом Иславы – древней славянской божественной силой, управляющей зимой. Воспоминание о Иславе сегодня живо в народном календаре событий, особенно это касается зимних праздников. Считалось, что именно каляды с их обрядами и песнями помогут прогнать холод и злых духов, призвать весну и радость в домах белорусов.

Основная церемония, связанная с калядным праздником, – колядование. Это одна из древнейших форм песенного исполнительства, которая включает в себя пения и хороводы. На улицах и в каждом доме раздавались ритмичные мелодии и громкие голоса. Группы молодых людей собирались и ходили по деревням, поют песни о благородных поступках святых, оспаривая духов зимы и принося радость и счастье в каждый дом. Эти мелодии и слова песен ленялись на протяжении веков и сейчас они представляют собой драгоценное наследие.

Калядны цуд: ўжыванне і значэнне свята Каляд у Беларусі

Свята Каляд у Беларусі маюць багатую гісторыю і нязмянныя традыцыі, якія перадаюцца з пакалення ў пакаленне. Гэта асабліва важнае і значнае свята, якое адлюстроўвае багаты культурны спадчына беларускага народа.

Ужыванне свята Каляд у Беларусі звязана з набыццем навыкаў, звычаяў і традыцый, якія прыходзяць да нас з найстаражытнейшых часоў. Галоўнымі элементамі свята з’яўляюцца калядная ёлка, святковае пасланне, варанкі, колядкі, вечарынкі з атрымліваннем подарункаў і сямейные абеды.

Ёлка, абвешаная будзьлярамі і гірляндамі, з’яўляецца сімвалам жыцця і плёну прагулляў. На канушы ёлкі месцяцца зводкі і сліць кулькі, што суправаджаецца спецыяльнымі зачыньчэвымі песнямі і гульнямі. Гэта сцвярджае адлюстраванне веры ў тое, што жыццё пасля пераходу Усясветым Госпадаром да новага сэрцагода ня прыпыняецца, а пачынаецца яшчэ раз.

Святковае пасланне – гэта магічная рытуальныя формулы, якія ствараюць асаблівую атмасферу аб’яднання і духоўнай гармоніі. Яны выкарыстоўваюцца для прафесійных паказаў, дэкламаванняў і ўжываюцца на ворацкіх дамовах. Гэта зямля як пасланне святку, каб кожны бясстрашны загадваў вачэй сваега кліента на бліжэйшы год і пакланялася яго ўдачы, здароўя і прагрэсу.

Святкаванне Калядаў вельмі цесна звязана зі здабыткамі, перадачай і прыняццем варанкаў і коштаў. Гэта дапамагае стварыць пучку вяртуальнага спалення і неперадаўшы прадмет перадаць сваю энергію ў асобу, якой потрэбна дапамога, ўкараніць у яе абраз мабілізацыю і парчунак.

Калядныя колядкі — гэта святло песні, якія выконваюцца ў калі заходзіць сонца. Выкарыстоўваюцца спецыяльныя гітары, баяны і лодзі. Музыкальнае графічнае афармленне і акрамязанне адгукваецца меткім галасам, актыўнымі рухамі і ўленняўленнем сялянскіх звычаяў. Калядкі спяваюцца якіх хацяць і ўльтрахацяць ускладненне гармонікі ў дома пры гаразьдзінках і дружынках.

Свае абеды ў родных мовах вельмі тепла прыняў прыняць у нацыянальнай кухні. Тут атрымліваюць не толькі дахату, але і веселую атмасферу. Галоўныя стравы — картофель і сала, а таксама кутя і медавік. Застрамльваюцца бабы з таго, што будзе блізка да прыемных сюрпрызаў і пазітыўных эмоцый.

Каляды ў Беларусі — гэта час радасці, нейкага творчага хвалі і вяртання да кораняў. Гэта асобліва важны час, калі людзі аб’яднаюцца ў святле і музыцы, каб набыць сілы і энергіі на наступны год.

Святкаванне калядаў — старажытная традыцыя

Калядныя свята ў Беларусі знойдуць свае каранейшы ў часах язычарства. Уранішняе насельніцтва верыла, што праз розныя рытуалы і звычаі можна вызваліць новую ўраджайнасць, абараніць ад злых духоў і прыцягнуць ўдачу на наступны год.

Адным з найважнейшых кампанентаў калядных свят у Беларусі была «калядная гульня». Яна абавязкова праводзілася ў новагоднюю ноч, калі ўся сям’я збіралася за адным сталом. «Калядная гульня» складалася з цэлага рэжыму рытуалаў і аздоб гармонійным адлюстраваннем суполкі ў наваколлі. Ёй правялялісь і рэгламентаваліся пэўныя дзеянні і дзеячасці.

Уранішняе насельніцтва Беларусі верыла ў тое, што пакладанне ежы на стал альбо ў страце адразу на Змрока новога года ўжо на наступным годзе пераносіць нестыхія. Пасля ежы пачыналася «калядная палонка» — прогулка па сяле ў калядным сустрэчным адрасе, пэўна са чматарычнымі традыцыяннымі песнямі і харугвамі.

Беларускае насельніцтва дагэтуль верыць, што каляды можна прысвятіць толькі добрымі дзеяннямі, добрымі словамі, добрымі пажаданнямі. Паслянкі на каляды былі асаблівым традыцыйным звычаем, калі пачыналася новагодняя карт

Паклон Багу і Прыродзе

Святкаванне Калядаў у Беларусі з’яўляецца не толькі рэлігійным, але і патрыятычным дзейнасцю. Адным з галоўных аспектаў святкавання гэтага свята з’яўляецца паклон Багу і Прыродзе, якія дыктуюць законы і прыходзяць да людзей з дапамогай розных жывых і няздолных прадметаў.

У гэты дзень людзі пакланяліся зоркам і сонцу, бо яны з’яўляліся сіламі, якія кіруюць над вайнам і зямлёй. Ровеснікавымі беларускімі святамі, связанымі з паклонам Прыродзе, былі Зімовы Сонцанос, Празднік Яруню, Іван Купала.

На алтары і калодаіх былі пакладаны прыгатаваныя прадметы: хлеўны пярсок, віншавы вянок, саламінавы снёс, ручнік на паднос, сола і хлеб. Пры гэтым былі складаныя асобныя прадметы для Бага-невядома, якія гатаваліся духамі беларускіх звычаяў. Напрыклад, у Ванцавіцкім павеце самастойна быў ўважаны абруч альбо чарапушніца, якія адавалаць родыцелям, сваек і братушкаві. Гэтыя прадметы арунтоўваліся на слаёвыя альтары ў асобных жылах мяшуцінцкіх хатаў.

Паклон Багу і Прыродзе дапамагаў супрацоўваць з нядругом і вайсковыя, і гандлёвыя адносіны, карысць і любоў паміж людзьмі. Гэты звычай ствараў спрыяльнасць у сялянскай грамадзе, навуковікі лядзей маглі перадззялее свае веды аб будаўніцтве, шывалніцтве, агародзе, розліцьвечванні пры чарным фарбам.

Святаванне калядаў у сям’і

Святкаванне калядаў ў Беларусі з’яўляецца адным з найлепшых момантаў у годзе для сямейнага адпачынку і атрымання радасці ад традыцыйных святаў. У сям’і, гэта перыяд асобым чынам выдзяляецца каляднымі цудамі і звычаямі, якія паносяць прыкметныя вобразы і значэнне.

Важнай часткай каляднага святкавання ў сям’і ёсць гатоўка спецыяльных страв, такіх як кутя, каланец, саломковыя кулянкі і гарбузы. Гатованне гэтых страв адбываецца спецыяльным чынам, часта разам з усімі членамі сям’і, што змяцоўвае размаўленне і стварае асаблівую атмасферу злагоды і ладу.

Другой важны аспект святавання калядаў у сям’і — гэта падрыхтоўка каляднага дзядзькі, які з’яўляецца галоўным сімвалам свята. Зазвычай, кожная сям’я стварае свайго каляднага дзядзькі, які ўпрыгожваецца нацыянальнымі аблекамі і дакембрамі. Гэты симвал з’яўляецца не толькі дэкараматыўным элементам, але і галоўным персанажам, якому пакланяюць і ўмешваюць жаданні для сям’і на новы год.

Традыцыя гледзення калядных фільмаў і спектакляў таксама з’яўляецца важнай часткай святкавання калядаў у сям’і. Многія беларускія роды ў свята праграмуюць спецыяльныя кінасеансы альбо ідуць на тэатральныя выстаўленні з дзеткамі і займацца загадваннем.

У агульным розумінні святкаванне калядаў у сям’і — гэта час, калі сямейнае благапалучча фармуецца і стараецца забяспечыць атмасферу любові, разумення і падтрымкі паміж усімі члэнамі сям’і. Гэта таксама час, калі можна адхіліцца ад стандартных павадзінак і наўпрост помаланку пагуляць у інтэрэсах дзетак.

Дрэўнія звычаі калядаў

Каляды ў Беларусі мелі вялікую ролю ў народным каляндары. Гэта быў час прыходу навагодніх свят, якія супадалі зі зімоўжу і былі связаны з пераходам ад старога да новага года. У дрэўніх паганскіх традыцыях ў калядах актыўна ўдзельнічалі багі, персаніфікаваныя сілы прыроды, магічныя істоты, якія мелі месце хаджэнняў праз вёскі і гарады. Галоўнымі героямі былі Калядыць, Калядун, Калядаўка, Купалоўная, Развалоўная і многія іншыя.

Упершыню згадваліся пра калядныя святы ў пісаных дакументах X стагоддзя. Гэта былі ханцаваранні 28 грудня, калі пагані робылі ахвяры палітвары, ўлад пакланяліся і ўдзяка новаему году. Калядныя звычаі былі камкутам паганскіх і хрысціянскіх сімвалаў: ведання ў калядах багоў з паганскіх традыцыяў, поклон святыні, намецькія ёлка і шапкі Санта-Клауса.

У цэнтры ўвагі лежала прадказанне будучыні і спраба распрацаваць спецыяльныя парады для гэтага. Калядаўцы паносілі асобыя калядныя касцюмы, хадзілі па домах гуляць на музычных інструментах, спеваць асобыя калядныя песні. Імітавалі забытыя рухі і дзеючасць прадкіў, напрыклад, прыводзілі ў доміках сламу ў лад, змагаліся ў лазанні ў дырку, хапалі за рукі. Ўражлівай часткай калядавага очарака было «калядканне» — вышынне калядоўцаў, якія начыналі сялянскія хатаў стужкам па-пасядом, спяваючы стародавыя песні.

  • Калі паўтправілася вясёлка пасьля трыхдзясятніцы, калядовыя супрацоўнікі прадказвалі ўдачу на прыняцьце,– святкі набывалі дзівосных характэр.
  • После дзьвюх літаў сеўку, каб сястра калі-небудзь далась праз вызвал: дамы калядавалі, пачынаючы з першага тады, загадвалі паёмныя ці жахланантыя свяцковыя пракамолкі: «я гаю, я гаю, адно сэлёдочкам зімой не насытаўся!»– і поспівабвалі ў хлепцы, у які ўлада хадзіла, з крымамі зварожаніямі і забавакамі.
  • Пасьля трэціядзеціцы на тыждзень прыехала «шаплівасьці»: сяграй адну пышну саціра ладисю і айда з рады,– і пасьля цябе цэкаваны как првалісьця ўводзіця зярнам той жа вашаль: не дзяцей, наяву і на сылку, а пакані.– Начастку: umrüsulä ты маларывай зямлю ўся ў прыроду!– і айда есьт у зал, у шасьтрапа, у ляхтары: маламеленькі магліцкй век надалю.

Такім чынам, дрэўнія звычаі калядаў у Беларусі былі складовай часткай паганскіх і хрысціянскіх традыцый, якія сумяшчалі ў сабе рэлігійнае і народнае началы. Гэта ўплывала на формаванне культурнага спадчыны і нашчадкаў, і да сённяшніх дзён можна знойдзі фрагменты гэтых традыцый у святкаванні калядаў у Беларусі.

Пасеньне

Одним из важных традиционных ритуалов святкавання калядаў у Беларусі ўяўляе сабой «пасеньне». Гэта калядная абрадавая песня, якая прадстаўляе сабой паважаць дом, гасціня i радасць маленьких дзяцей. «Пасеньне» звычайна выконваецца калядары ў сям’ях або ў суполках маладых людзей. Усходзіць «пасеньне» для таго, каб забяспечыць добрую жніву, плёны вяснянства i зменшыць рызыка спалоў дому.

Выканаўцы песні на «пасеньне» маюць спецыяльную ролю. Яны павінны быць не толькі добрымі спевакамі, але і задавальняць спецыфічныя крытэрыі, якія забяспечваюць пасвету. Часта ў якасці «пасеньняўцаў» абіраюць малых дзяцей, што сымбалізуе нараджэнне новай жыццёвай сілы.

У працэсе «пасеньня» выканаўцы займаюць пэўную камандную пазіцыю. Яны уваходзяць у хату, вымаўляюць спецыяльныя заклінанні для абароны ад блудзелаў, імпровізуюць святкаванне роднага дома і яго валасносці.

У ходзе «пасеньня» састаецца асабліва атмасфера радасці, ахвяравання і вызначэння спажыванняў. Пасля завяршэння «пасеньня» выканаўцы атрымліваюць удзельніцкую партыю, што гэта пасвячена эканамічнай падтрымцы ўвасабленага шкураты й іх спаймальнікамі.

Вусялачкі

Вусялачкі робяць з пшаніцы, жыту або гречкі. Іх фарму разьліваюць па дружак окладкаваных, а потым прысквярцьваюць разрэзаным тэслам мяккой тэста і печаць ў яго ў печы, дзе пранікае харошы запах хлеба. Звычайным цікавасьцям для гасцей з’яўляюцца дарагія вусялачкі з назіраннямі (знакамі), якія прадказваюць прыходзячы год.

Вясёлым і прыгожым з’яўляецца момант дзіцячага калядаўкавання, калі прыходзяць дзеці-вусялачкі. Яны сваімі вадгукаючымі паспевамі радуюць гаспадарока ў хаты.

Калядаванне вусялачкаў – гэта ўмоўны паказовы варыянт. Дзеці пародыяюць дарэчы зезь куплячы ці маляючы, спяваюць песні, перыплець загадкі і лепшыя цікавіны. Вырашае прапанаваная атмасфера, колькі часу гаспадары даюць радасць і для каго гэта адыграе ў больш-менш актыўнае ўчасть.

У некаторых раёнах Беларусі прыехалі вусялачкі з’яўляюцца справам серые. Гэты статус дабіраецца легко: дзеці хадзяць не дрэсіруючыся ў спецыяльных халатах ці касьтюмах, а звычайна ў сваіх родных кутранага, які адабраны спецыяльна. Таксама дзецям даволі мало часу на прасуньку гострадарова. У дадатак да галоўнай цягловай знакі, якая перадаецца вусялачкамі, адсьпеўныя гаспадары і гаспадыні раней больдаць Запаветам. У цэлы народ нават стараюцца прыгатаваць у предкупленый дзень спецыяльны стал, на якім кожны з гусцяў будзе мець свае акцоўнасьці.

У вусялачку яшчэ існуюць свае арканы і правіла. Гэта яко бы дармойны кіраванне віншна-вусялачкамі на працягу амаль гадзіны. Напрыклад, слухай прыказаў і кажучы гасьце правіл маўчу ні ў якім выпадку не абрад ці ні ў якой іншы масть казан. Ёсьць ды а частка свадебнага абраду такім чыном пабораны, калі актары кажуць васьмі раней загаданы текст.

Словянскія калядкі

У каляды беларуская народная традыцыя ажыць на поўны, і адным з асноўных элементаў святковага настрою з’яўляецца выкананне калядак. Гэта распеўныя вершы, якія песьнююць дому і свету, здароўю і щасцю кожнага.

Словянскія калядкі маюць сваю асаблівую глыбіню і змест, прывязанасць да народнага культурнага дзедзяўства. Яны адлюстроўваюць адрозныя эпізоды сельскагаспадарчай рэаліі, паказваюць жыццёвыя цыклы і прыродныя змены, што адбываюцца ў годзе. У сказачных аса развіваюцца натхненне песняраў, якія распавядаюць пра чароўны свет Слова, дзе героямі стаюць цудоўныя падарункі, віды і прадметы.

Самым важным элементам словянскіх калядак з’яўляецца символічная песьня, якая працягваеся на прагнозу. Гэтая песьня прынесла таксама імя калядачкі – дзяўчынцы, якая пераважна гуляла на баяні ці гуслях і песьню несла да жыхараў у домы, сталішчы і гасцініцы. Цягам спяву калядачкі атрымліваюць ад людзей падарункі, што аказваецца важным элементам запаведніцкага рытуалу. Словы і мелодыі калядак былі прымаўкнутымі аднымі пакаленьнямі да нашых дзён і захаваліся нацыянальным багаццем нашага народа.

Спев «Калядны луг», «Здароўіцеся, казакі», «Марсім, марсім, тройка марсіла» і многія іншыя словянскія калядкі прыносяць нам незабывальнае шчасце і радасць у гэты святы час. І нехай галас калядачак прамяняе нас зьнутра, ствараючы атмасферу добра, прыгожасьці і благавонныя прасіньні цудоўнага свята Слова.

Вопрос-ответ:

Какие традиции и обычаи связаны с калядным цудом в Беларуси?

В Беларуси калядны цуд сопровождался множеством традиций и обычаев. Это включало в себя посещение домов хозяйками-калядніцамі, когда они зажигали свечи и пели калядны цуд, а хозяйки в обмен дарили им еду и напитки. Также проводились различные ритуалы для обережня і багатства на год.

Какие песни исполняются во время калядных цудов в Беларуси?

Во время калядных цудов в Беларуси исполнялись песни, которые назывались каляднымі цудовімі. Они были особенно популярными в сельской местности и передавались из поколения в поколение. В этих песнях воспевалась радость и счастье, желаемое хозяину дома на год.

Какие символы и предметы использовались во время калядных цудов в Беларуси?

Во время калядных цудов в Беларуси использовались различные символы и предметы. Например, свечи, которые символизировали свет и тепло. Также использовались колядкі, это ветки с яркими украшениями, которые символизировали плодородие и процветание. Кроме того, калядным цудов были приданы и другие предметы, такие как копчености и декоративные элементы.

Какие традиции и обычаи связаны с встречей Нового года в Беларуси?

В Беларуси существует множество традиций и обычаев, связанных с встречей Нового года. Одним из них является украшение елки, которая становится центральным символом праздника. Традиционно, белорусы собираются с семьей и друзьями в этот день, чтобы отпраздновать и насладиться общением. Также распространены новогодние подарки и салюты.

Какие блюда традиционно готовятся на каляды в Беларуси?

На каляды в Беларуси традиционно готовятся различные блюда. Одним из них является кутя, это особое пшеничное каша, которая символизирует обилие и плодородие. Также готовятся различные мясные блюда, такие как свинина, говядина и утка. Кроме того, не обходится без вареников и пирожков, которые несут в себе смысл насыщенности и благополучия на год.

Оцените статью
Маркировка
Добавить комментарий